Dayanıma Göre Tasarım
TBDY Bölüm 4. Eşdeğer deprem yükü veya mod birleştirme yöntemiyle doğrusal hesap yapılır. Deprem etkileri, taşıyıcı sistem davranış katsayısı (R) ve dayanım fazlalığı katsayısı (D) ile azaltılır.
Konut, ticari, kamu ve endüstriyel yapıların taşıyıcı sistemini mimari projeyle uyumlu, ekonomik ve depreme dayanıklı olacak şekilde, Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ve ilgili standartlara göre projelendiriyoruz.
TBDY 2018'de deprem yükü artık il bazlı deprem bölgesine göre değil, parselin koordinatlarına ve zemin koşullarına göre belirlenir.
Parselin koordinatlarına göre AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası'ndan kısa periyot (SS) ve 1 saniye periyot (S1) spektral ivme katsayıları alınır. Yönetmelik dört deprem yer hareketi düzeyi tanımlar:
| Düzey | 50 yılda aşılma olasılığı | Tekrarlanma periyodu |
|---|---|---|
| DD-1 | %2 | 2475 yıl |
| DD-2 (standart tasarım depremi) | %10 | 475 yıl |
| DD-3 | %50 | 72 yıl |
| DD-4 (servis depremi) | %68 | 43 yıl |
Zemin etüdü raporuyla belirlenen yerel zemin sınıfı, tasarım spektrumunu doğrudan etkiler. Sağlam kaya (ZA) ile özel inceleme gerektiren zeminler (ZF) arasında altı sınıf tanımlıdır. ZF sınıfı zeminlerde sahaya özel zemin davranış analizi yapılması gerekir.
| Sınıf | Örnek kullanım | Önem katsayısı (I) |
|---|---|---|
| BKS-1 | Deprem sonrası hemen kullanılması gereken binalar (hastane, okul, itfaiye vb.) ve tehlikeli madde içeren binalar | 1,5 |
| BKS-2 | İnsanların kısa süreli ve yoğun olarak bulunduğu binalar (alışveriş merkezi, spor tesisi, sinema vb.) | 1,2 |
| BKS-3 | Konut, işyeri, otel gibi diğer binalar | 1,0 |
Deprem Tasarım Sınıfı (DTS-1 ile DTS-4a arası), kısa periyot tasarım spektral ivmesi (SDS) ve bina kullanım sınıfına göre belirlenir. Hangi hesap yöntemlerinin kullanılabileceğini, izin verilen taşıyıcı sistemleri ve detay kurallarını bu sınıf belirler.
Bina Yükseklik Sınıfı (BYS-1 ile BYS-8 arası), bina yüksekliği ve deprem tasarım sınıfına göre belirlenir. BYS-1, yönetmelikte ayrıca düzenlenen yüksek binaları kapsar.
TBDY Bölüm 4. Eşdeğer deprem yükü veya mod birleştirme yöntemiyle doğrusal hesap yapılır. Deprem etkileri, taşıyıcı sistem davranış katsayısı (R) ve dayanım fazlalığı katsayısı (D) ile azaltılır.
TBDY Bölüm 5. Doğrusal olmayan hesapla elemanların şekildeğiştirme talepleri doğrudan kontrol edilir. Yüksek binalarda, deprem yalıtımlı binalarda ve gerektiğinde diğer binalarda kullanılır.
Planda ve düşeyde düzensizlikler (TBDY Bölüm 3) tasarımın başında kontrol edilir; mümkünse mimari projeyle birlikte giderilir.
Kolonların kirişlerden güçlü olması, kesme kırılmasının eğilmeden önce oluşmaması ve göreli kat ötelemelerinin yönetmelik sınırları içinde kalması sağlanır. Böylece bina, büyük bir depremde gevrek değil sünek davranır.
Çerçeve, perde ve perde-çerçeve sistemlerinin deprem kurallarıyla boyutlandırılması. Kolon, kiriş, perde ve döşemelerin donatı detayları, sargı bölgeleri ve kolon-kiriş birleşimleri yönetmeliğe göre çözülür.
Endüstriyel yapılar, depolar, çatı sistemleri ve çok katlı çelik binalar. Süneklik düzeyine göre çerçeve ve çapraz sistemler, eleman, birleşim ve kolon ayağı-ankraj tasarımı.
Betonarme konsol ve ağırlık tipi istinat duvarları. Zemin parametreleri ve deprem etkisi altındaki toprak basınçlarıyla kayma, devrilme ve taşıma gücü kontrolleri ile kesit tasarımı.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Her proje için uygulanacak kurallar yönetmeliklerin güncel hâline, ilgili maddelerine ve projenin kendine özgü koşullarına göre belirlenir.