USK USK MühendislikMimarlık · Müşavirlik
Ara
Ana sayfa / Çelik yapılar
TBDY 2018 Bölüm 9 · Çelik Yapılar Esasları

Çelik yapıyı hesabıyla, birleşimiyle ve imalat paftasıyla tasarlıyoruz.

Endüstriyel yapılar, depolar, çatı sistemleri, asma kat ilaveleri ve çok katlı çelik binaların taşıyıcı sistemini; eleman, birleşim ve kolon ayağı detaylarıyla birlikte, atölyenin doğrudan imal edebileceği paftalara kadar hazırlıyoruz.

Taşıyıcı sistemler

Deprem yükünü taşıyan üç temel sistem

TBDY 2018 Bölüm 9, çelik binalarda deprem yüklerini taşıyan sistemleri süneklik düzeylerine göre (yüksek ve sınırlı) tanımlar. Seçilen sistem, deprem hesabında kullanılan katsayıları ve uyulması gereken detay kurallarını belirler.

Rijit kolon-kiriş birleşimli çelik çerçeve çizimi

Moment aktaran çerçeveler

Kolon-kiriş birleşimleri rijittir; yatay yük, elemanların eğilmesiyle taşınır.

Avantajı
Çaprazsız açık aks; kapı, pencere ve kullanım alanı serbest kalır.
Dikkat
Göreli kat ötelemeleri ve birleşim detayları belirleyicidir; güçlü kolon-zayıf kiriş koşulu sağlanır.
X ve ters V çaprazlı çelik çerçeve çizimi

Merkezi çaprazlı çerçeveler

Çapraz eksenleri kolon-kiriş birleşim noktalarında veya kiriş ortasında kesişir; yatay yük çaprazlarda eksenel kuvvetle taşınır.

Avantajı
Yüksek rijitlik, ekonomik çelik kullanımı.
Dikkat
Çaprazların burkulması ve ters V düzende kirişe gelen dengelenmemiş kuvvet hesaba katılır.
Bağ kirişli dışmerkez çaprazlı çelik çerçeve çizimi

Dışmerkez çaprazlı çerçeveler

Çaprazlar kirişe birbirinden uzakta bağlanır; aradaki kısa kiriş parçası (bağ kirişi) depremde akarak enerjiyi söndürür.

Avantajı
Çerçevenin sünekliği ile çaprazlı sistemin rijitliğini birleştirir.
Dikkat
Bağ kirişinin boyu, berkitmeleri ve çevresindeki elemanların kapasite tasarımı özenle yapılır.
Yapı türleri

Tasarladığımız çelik yapılar

Guseli çelik portal çerçeve, aşıklar ve kren yolu çizimi

Endüstriyel yapılar ve depolar

Geniş açıklıklı portal çerçeveler, çatı ve cephe aşıkları, düşey ve çatı düzlemi stabilite bağlantıları. Gerekli olduğunda kren yolu kirişleri ve kren konsolları.

Trapez sac, beton ve kayma çivili kompozit döşeme kesiti

Çok katlı çelik binalar

Çelik kolon-kiriş sistemleri, trapez sac üzerine betonlu kompozit döşemeler ve kayma çivileri. Ofis, ticari ve karma kullanımlı yapılar.

Çelik çerçeve çizimi

Çatı sistemleri, asma kat ve ilaveler

Çelik makaslar ve çatı sistemleri, mevcut binalara asma kat ve ara kat ilaveleri, platformlar ve merdivenler. Mevcut yapıya gelen ek yüklerin kontrolü dahil.

Birleşimler ve kolon ayağı

Çelik yapının en kritik detayları

Çelik yapılardaki hasarların önemli bir kısmı elemanlarda değil birleşimlerde başlar. Birleşimler, bağladıkları elemanların kapasitesini aktarabilecek şekilde tasarlanır.

Alın levhalı bulonlu kiriş-kolon birleşimi çizimi
Alın levhalı bulonlu kiriş-kolon birleşimi
Çelik kolon ayağı: taban levhası, ankraj çubukları, harç ve kesme takozu çizimi
Kolon ayağı: taban levhası, ankrajlar, harç, kesme takozu

Bulonlu birleşimler

Alın levhalı, ek levhalı ve guseli birleşimler. Bulon sınıfı, ön germe gereksinimi, delik düzeni ve kenar mesafeleri hesapla belirlenir.

Kaynaklı birleşimler

Atölyede yapılan köşe ve küt kaynaklı birleşimler. Kaynak boyutları ve kaynak türü paftalarda açıkça gösterilir; sahada kaynak mümkün olduğunca azaltılır.

Kolon ayakları ve ankrajlar

Taban levhası, ankraj çubukları ve kesme takozu; kolondan gelen eksenel kuvvet, moment ve kesmenin temele güvenle aktarılması. Ankraj yerleşimi temel donatısıyla birlikte koordine edilir.

Tasarım süreci

İhtiyaçtan imalat paftasına

  1. İhtiyaç ve mimari

    Kullanım ve açıklıkların netleşmesi

    Yapının kullanım amacı, açıklıklar, yükseklikler, kren veya ekipman yükleri ve genişleme planları konuşulur; taşıyıcı sistem seçeneklerinin maliyet etkisi değerlendirilir.

  2. Yükler · TS 498 · TBDY 2018

    Yük analizi

    Zati yükler, hareketli yükler, kar ve rüzgâr yükleri, varsa kren ve ekipman yükleri ile parsel koordinatına göre deprem etkileri belirlenir.

  3. Analiz

    Sistem modeli ve stabilite

    Yapı üç boyutlu olarak modellenir. Çelik yapılarda ikinci mertebe etkileri ve genel stabilite tasarımın ayrılmaz parçasıdır.

  4. Eleman tasarımı · Çelik Yapılar Esasları

    Kolon, kiriş ve çaprazlar

    Elemanlar Yük ve Dayanım Katsayıları ile Tasarım (YDKT) veya Güvenlik Katsayıları ile Tasarım (GKT) yaklaşımıyla boyutlandırılır. Burkulma, yanal burulmalı burkulma ve yerel burkulma kontrolleri yapılır; deprem kuralları TBDY Bölüm 9 ile uygulanır.

  5. Birleşimler

    Birleşim ve kolon ayağı tasarımı

    Her birleşim tipi, bağlandığı elemanın kapasitesine ve deprem kurallarına göre hesaplanır; kolon ayakları temel tasarımıyla birlikte çözülür.

  6. Teslim

    Statik proje ve imalat paftaları

    Hesap raporu, genel yerleşim çizimleri, birleşim detayları, atölye imalat paftaları ve malzeme listesi hazırlanır.

    • Hesap raporu
    • Genel yerleşim
    • Birleşim detayları
    • İmalat paftaları
    • Malzeme listesi
  7. Montaj

    Montaj sırasında teknik destek

    Ankraj yerleşiminin kontrolü, montaj sırası ve geçici stabilite, bulon sıkma ve kaynak kontrolleri için şantiyeye destek veriyoruz.

Yönetmelik ve standartlar

Çelik projelerde esas aldıklarımız

  • Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), Bölüm 9Çelik binaların deprem etkisi altında tasarımı: taşıyıcı sistemler, süneklik düzeyleri, birleşim ve detay kuralları.
  • Çelik Yapıların Tasarım, Hesap ve Yapım EsaslarıÇelik eleman ve birleşimlerin YDKT ve GKT yaklaşımlarıyla tasarımı, imalat ve montaj kuralları.
  • TS 498Zati, hareketli ve kar yüklerinin hesap değerleri.
  • TS EN 10025Yapı çeliği malzeme standardı (S235, S275, S355 gibi çelik sınıfları).
  • Binaların Yangından Korunması Hakkında YönetmelikYapının kullanımına göre çelik elemanlar için gerekli yangın dayanımı ve koruma önlemleri.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır. Her proje için uygulanacak kurallar yönetmeliklerin güncel hâline, ilgili maddelerine ve projenin kendine özgü koşullarına göre belirlenir.